صدای جیرجیر تخت یا تشک یکی از آزاردهندهترین مشکلاتی است که ممکن است هنگام خواب با آن مواجه شوید. شاید در ابتدا این صدا بسیار کم باشد و فقط هنگام غلت زدن یا نشستن روی تخت شنیده شود، اما با گذشت زمان ممکن است بیشتر شود و حتی خواب شما یا همسرتان را مختل کند.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
هر صدایی که هنگام حرکت روی تخت میشنوید، الزاماً از خود تشک نیست.
منبع صدا ممکن است یکی از این موارد باشد:
- فنرهای داخل تشک
- کلاف یا اسکلت تخت
- پایههای تخت
- پیچ و مهرهها
- کف تخت
- اصطکاک بین تشک و سطح زیرین
- باکس یا زیرسازی تخت
منابع تخصصی حوزه خواب نیز توصیه میکنند قبل از تعمیر یا تعویض تشک، محل دقیق ایجاد صدا مشخص شود؛ زیرا تشک، فونداسیون و فریم تخت همگی میتوانند منبع صدا باشند.
بنابراین اگر تشک شما صدا میدهد، اولین کار این نیست که فوراً آن را تعویض کنید.
ابتدا باید بفهمید صدا دقیقاً از کدام قسمت میآید.
علت صدا دادن تشک چیست؟
صدای تشک معمولاً زمانی ایجاد میشود که یکی از اجزای داخلی یا خارجی سیستم خواب هنگام تحمل وزن یا حرکت، دچار اصطکاک، جابهجایی یا تغییر شکل شود.
در تشکهای فنری، وجود قطعات فلزی باعث میشود احتمال ایجاد صدا در اثر فرسودگی یا اصطکاک بیشتر باشد. در مقابل، تشکهای کاملاً فومی فاقد فنر فلزی هستند و معمولاً منبع صدای آنها باید در فریم یا زیرسازی جستوجو شود.
صدای تشک از کجا ایجاد میشود؟
بهطور کلی چهار بخش اصلی را باید بررسی کرد:
- خود تشک
- باکس یا زیرسازی
- کلاف و اسکلت تخت
- محل تماس تخت با کف
گاهی حتی ممکن است بیش از یک قسمت همزمان صدا ایجاد کند.
برای مثال، ممکن است فنر تشک سالم باشد اما یک پیچ شل در کلاف تخت باعث ایجاد صدای جیرجیر شود.
آیا هر صدایی نشانه خرابی تشک است؟
خیر.
اگر صدا از فریم یا پایه تخت ایجاد شود، ممکن است با یک تنظیم ساده برطرف شود.
اما اگر صدا از داخل تشک و بهخصوص از سیستم فنری آن ایجاد شود، موضوع متفاوت است.
در تشکهای فنری قدیمی، فرسودگی فنرها میتواند باعث افزایش اصطکاک و ایجاد صدا شود. منابع تخصصی نیز اشاره میکنند که سیستمهای فنری و هیبریدی با افزایش سن میتوانند مستعد ایجاد صدا شوند.
مهمترین علتهای صدا دادن تشک
فرسودگی یا جابهجایی فنرها
یکی از محتملترین دلایل صدای تشکهای فنری، فرسودگی اجزای فلزی داخل آن است.
فنرها در طول سالها بارها تحت فشار قرار میگیرند.
این فشار مداوم میتواند در صورت فرسودگی ساختار، باعث ایجاد:
- اصطکاک
- تغییر شکل
- کاهش عملکرد فنر
- ایجاد صدای جیرجیر
شود.
البته این مسئله به نوع فنر و کیفیت ساخت تشک نیز وابسته است.
اصطکاک بین قطعات فلزی
اگر دو قطعه فلزی در ساختار تشک یا زیرسازی هنگام حرکت با یکدیگر تماس داشته باشند، ممکن است صدای مشخصی ایجاد شود.
این صدا معمولاً با حرکت بدن روی تشک بیشتر شنیده میشود.
در تشکهای فنری، سیستم فنری میتواند یکی از منابع احتمالی باشد؛ به همین دلیل نوع ساختار فنر اهمیت دارد. در سیستمهای فنری پاکتی، هر فنر در پوشش پارچهای جداگانه قرار میگیرد و این طراحی میتواند به کاهش انتقال حرکت و صدا کمک کند.
برای آشنایی دقیقتر با تفاوت این دو ساختار، مقاله تفاوت تشکهای فنر متصل و فنر منفصل را در مکمت مطالعه کنید.
فرسودگی ساختار داخلی تشک
گاهی مشکل فقط خود فنر نیست.
لایههای فوم، اسفنج و مواد اطراف هسته تشک نیز ممکن است در اثر استفاده طولانیمدت تغییر شکل دهند.
وقتی ساختار داخلی دیگر مانند روزهای اول پایدار نباشد، حرکت بدن میتواند باعث جابهجایی بیشتر لایهها و در نتیجه ایجاد صدا شود.
تماس تشک با کلاف تخت
گاهی تشک کاملاً سالم است.
اما وقتی تشک روی تخت قرار میگیرد، اصطکاک بین سطح زیرین تشک و کلاف میتواند صدای جیرجیر ایجاد کند.
این حالت مخصوصاً زمانی محتملتر است که:
- سطح تخت ناهموار باشد.
- تشک روی زیرسازی حرکت کند.
- بخشی از کلاف شل شده باشد.
- فاصله یا لقی بین اجزا وجود داشته باشد.
شل شدن پیچ و مهرههای تخت
یکی از سادهترین و در عین حال رایجترین دلایل صدای تخت، شل شدن اتصالات است.
تخت در طول استفاده روزانه دائماً تحت فشار و حرکت قرار دارد.
با گذشت زمان ممکن است بعضی پیچها کمی شل شوند.
در نتیجه هنگام غلت زدن یا نشستن، قطعات کمی نسبت به هم حرکت کرده و صدای جیرجیر تولید کنند.
منابع تخصصی نیز سفت کردن اتصالات فریم را از اولین اقدامات برای پیدا کردن و کاهش صدای تخت معرفی میکنند.
خرابی یا ناهماهنگی پایههای تخت
اگر یکی از پایههای تخت کاملاً روی زمین قرار نگیرد، تخت ممکن است کمی لق بزند.
در این حالت حتی یک حرکت کوچک میتواند باعث حرکت اسکلت و ایجاد صدا شود.
بنابراین پایهها را نیز بررسی کنید.
چگونه بفهمیم صدای تشک از خود تشک است؟
این مرحله بسیار مهم است.
قبل از اینکه تشک را تعمیر یا تعویض کنید، باید منبع صدا را مشخص کنید.
تست تشک بدون تخت
سادهترین روش تشخیص
تشک را با احتیاط از روی تخت جدا کنید و روی یک سطح مناسب و نسبتاً ثابت قرار دهید.
سپس:
- روی قسمت مرکزی تشک فشار وارد کنید.
- چند بار وضعیت بدن خود را تغییر دهید.
- قسمتهای مختلف تشک را جداگانه فشار دهید.
- نزدیک لبهها را نیز بررسی کنید.
- صدا را با زمانی که تشک روی تخت است مقایسه کنید.
اگر تشک بدون تخت نیز همان صدا را تولید کند، احتمال اینکه منبع صدا داخل تشک باشد بیشتر میشود.
اگر صدا کاملاً ناپدید شود، باید سراغ تخت و زیرسازی بروید.
این روش تفکیک منبع صدا با توصیههای منابع تخصصی نیز همخوان است.
تست قسمتهای مختلف تشک
اگر صدا فقط در یک قسمت خاص ایجاد میشود، محل آن را مشخص کنید.
برای مثال:
صدای قسمت مرکزی: احتمال مشکل در ناحیهای که بیشترین فشار را تحمل میکند.
صدای نزدیک لبه: ممکن است با ساختار لبه یا تماس با کلاف مرتبط باشد.
صدای یک نقطه مشخص: احتمال وجود یک جزء داخلی یا اصطکاک موضعی بیشتر است.
اما بدون باز کردن تشک نمیتوان با قطعیت گفت کدام قطعه داخلی خراب شده است.
روش برطرف کردن صدای فنر تشک
آیا صدای فنر قابل تعمیر است؟
اگر صدای واقعی از داخل تشک و از سیستم فنری ایجاد شده باشد، تعمیر خانگی معمولاً راهکار مطمئنی نیست.
تشک یک محصول چندلایه است و باز کردن پوشش آن ممکن است ساختار محصول را آسیب بزند یا شرایط گارانتی را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل اگر پس از جدا کردن تشک از تخت، صدای فنر همچنان وجود داشت، بهتر است ابتدا شرایط ضمانت و خدمات پس از فروش محصول را بررسی کنید.
چه زمانی تعویض تشک منطقیتر است؟
اگر همراه با صدا علائم دیگری نیز وجود داشته باشد، احتمال نیاز به تعویض تشک بیشتر میشود.
برای مثال:
- فرورفتگی محسوس
- کاهش حمایت بدن
- تغییر شکل دائمی
- بیرونزدگی یا احساس فنر
- صداهای شدید و مداوم
- افزایش ناراحتی هنگام خواب
- قدیمی بودن قابل توجه تشک
اگر تشک همزمان دچار فرورفتگی شده است، مقاله چرا تشک گود میشود؟ علت فرورفتگی تشک و راههای جلوگیری از آن را نیز بررسی کنید.
روش برطرف کردن صدای جیرجیر تخت
اگر مشخص شد صدای اصلی از تخت است، وضعیت بسیار بهتر است؛ زیرا در بسیاری از موارد میتوان بدون تعویض تشک مشکل را برطرف کرد.
سفت کردن پیچها و اتصالات
تمام اتصالات را بررسی کنید.
بهخصوص:
- محل اتصال پایهها
- گوشههای کلاف
- پیچهای اسکلت
- محل اتصال تاج تخت
- اتصالات زیر تخت
را بررسی کنید.
پیچها را بیش از حد سفت نکنید؛ هدف این است که لقی برطرف شود، نه اینکه به چوب یا قطعات آسیب وارد شود.
بررسی محل تماس قطعات
در تختهای چوبی ممکن است دو قطعه چوب در اثر فشار و حرکت به یکدیگر ساییده شوند.
این اصطکاک میتواند صدای جیرجیر تولید کند.
در چنین شرایطی باید محل تماس را شناسایی و اصطکاک آن را کاهش دهید.
منابع تخصصی برای فریمهای چوبی نیز بررسی اتصالات، لقی قطعات و نقاط تماس چوب با چوب را از راهکارهای اصلی میدانند.
بررسی پایههای تخت
اگر یکی از پایهها کوتاهتر، شل یا ناپایدار باشد، تخت هنگام حرکت تکان میخورد.
پایهها باید:
- محکم باشند.
- روی سطح مناسب قرار بگیرند.
- لق نزنند.
- وزن تخت و افراد را بهدرستی تحمل کنند.
همچنین اگر کف اتاق کاملاً تراز نیست، ممکن است نیاز باشد وضعیت قرارگیری تخت اصلاح شود.
کاهش اصطکاک بین تشک و تخت
گاهی یک لایه نازک از جنس پارچه یا نمد بین سطوحی که با یکدیگر اصطکاک دارند میتواند صدای ناشی از تماس را کاهش دهد.
این راهکار زمانی مفید است که منبع صدا تماس بین تشک و فریم یا زیرسازی باشد.
منابع تخصصی نیز قرار دادن یک لایه نازک پارچهای بین سطوح تماس را بهعنوان یک راهکار ساده برای کاهش اصطکاک پیشنهاد کردهاند.
بررسی زیرسازی و کف تخت
زیرسازی باید متناسب با نوع تشک باشد.
اگر تشک روی سطح نامناسب قرار بگیرد، فشار میتواند به شکل نامتعادل توزیع شود.
این مسئله علاوه بر ایجاد صدا میتواند روی عملکرد و دوام تشک نیز اثر بگذارد.
بنابراین فقط خود تشک را بررسی نکنید؛ کل سیستم خواب باید بررسی شود.
آیا نوع تشک روی میزان صدا تأثیر دارد؟
بله.
ساختار داخلی تشک یکی از عوامل مهم در احتمال ایجاد صدا است.
تشک فنر متصل
در تشکهای فنر متصل، فنرها به شکل یک سیستم به هم پیوسته عمل میکنند.
این ساختار میتواند انتقال حرکت بیشتری داشته باشد و در مدلهای قدیمی یا فرسوده، امکان ایجاد صدا نیز وجود دارد.
برای بررسی کاملتر این ساختار میتوانید مقاله تفاوت تشکهای فنر متصل و فنر منفصل را مطالعه کنید.
تشک فنر منفصل
در تشکهای فنر منفصل یا پاکتی، فنرها بهصورت مستقلتری عمل میکنند.
در این نوع ساختار، هر فنر معمولاً داخل پوشش جداگانه قرار دارد.
این طراحی میتواند انتقال حرکت را کاهش دهد و پوشش پارچهای اطراف فنرها نیز میتواند به کاهش صدای ناشی از تماس مستقیم فلزات کمک کند.
تشک فومی
تشکهای کاملاً فومی فاقد سیستم فنری فلزی هستند.
به همین دلیل اگر تشک فومی هنگام حرکت صدا میدهد، باید احتمال وجود مشکل در:
- تخت
- پایه
- زیرسازی
- کف تخت
- اصطکاک سطوح
را جدیتر بررسی کرد.
تشکهای تمامفوم و تماملاتکس معمولاً از نظر صدای ناشی از فنر بسیار کمصدا هستند، چون قطعات فلزی فنری ندارند.
ارتباط صدای تشک با عمر و فرسودگی
صدای تشک بهتنهایی معیار دقیقی برای تعیین عمر آن نیست.
اما اگر صدای جدید با علائم دیگری همراه شود، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
برای مثال:
| نشانه | احتمال مشکل |
|---|---|
| صدای خفیف فقط از تخت | احتمال مشکل در فریم |
| صدای شدید از داخل تشک | احتمال مشکل در سیستم داخلی |
| صدا همراه با گودی | احتمال فرسودگی بیشتر |
| صدا همراه با احساس فنر | نیاز به بررسی جدی |
| صدای تخت پس از شل شدن پیچها | احتمال مشکل در اتصالات |
| صدا فقط هنگام تماس تشک و تخت | احتمال اصطکاک سطوح |
چه زمانی باید تشک را تعویض کنیم؟
اگر تشک شما فقط صدا میدهد اما کاملاً راحت است و صدا از تخت ناشی میشود، لزوماً دلیلی برای تعویض تشک وجود ندارد.
اما اگر چند نشانه همزمان وجود دارد، بهتر است وضعیت تشک جدیتر بررسی شود.
نشانههای مهم
- فرورفتگی دائمی
- احساس ناهمواری
- کاهش حمایت بدن
- تغییر شکل لبهها
- صداهای مداوم از داخل تشک
- بیدار شدن با ناراحتی
- فرسودگی شدید روکش یا ساختار
- عمر طولانی و افت محسوس عملکرد
منابع تخصصی نیز صدای مداوم، فرورفتگی و کاهش عملکرد را از علائمی میدانند که میتوانند نشاندهنده نزدیک شدن زمان تعویض تشک باشند.
اشتباهات رایج هنگام رفع صدای تشک
تعویض فوری تشک
اولین اشتباه این است که بدون تشخیص منبع صدا، تشک را تعویض کنیم.
ممکن است مشکل فقط یک پیچ شل باشد.
استفاده از روغن یا مواد نامناسب روی خود تشک
نباید مواد مختلف را به داخل تشک تزریق یا روی پارچه آن استفاده کرد.
ساختار داخلی تشک پیچیده است و استفاده از مواد نامناسب میتواند به پارچه یا لایههای داخلی آسیب بزند.
باز کردن تشک
باز کردن تشک در خانه معمولاً توصیه نمیشود.
این کار ممکن است:
- به پوشش آسیب بزند.
- ساختار داخلی را تغییر دهد.
- شرایط گارانتی را تحت تأثیر قرار دهد.
بیتوجهی به زیرسازی
گاهی تمام تمرکز روی تشک است، در حالی که مشکل از تخت یا زیرسازی است.
استفاده از پایه نامناسب
اگر تخت تحمل وزن کافی نداشته باشد یا پایهها ناپایدار باشند، صدا بهمرور بیشتر میشود.
راهنمای نگهداری برای جلوگیری از صدای تشک
برای کاهش احتمال ایجاد صدا، بهتر است کل سیستم خواب را بهصورت دورهای بررسی کنید.
بررسی اتصالات تخت
هر چند وقت یکبار پیچها و اتصالات را بررسی کنید.
کنترل پایهها
از لق نبودن پایهها مطمئن شوید.
بررسی زیرسازی
مطمئن شوید سطح زیر تشک مناسب و پایدار است.
رعایت ظرفیت وزن
تخت و زیرسازی باید بتوانند وزن تشک و افراد را تحمل کنند. استفاده از پایه یا زیرسازی نامناسب میتواند باعث توزیع نادرست وزن و آسیب به تشک شود.
مراقبت از تشک
دستورالعملهای سازنده درباره چرخاندن، جابهجایی، تمیزکاری و زیرسازی را رعایت کنید.
آیا صدای تشک میتواند روی کیفیت خواب تأثیر بگذارد؟
بله.
حتی اگر صدای ایجادشده از نظر فنی خطرناک نباشد، صدای تکرارشونده میتواند آرامش هنگام خواب را مختل کند.
این مسئله برای زوجها اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا حرکت یک نفر میتواند همزمان صدا یا لرزش ایجاد کند و فرد دیگر را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل اگر تشک دونفره شما هم صدا و هم انتقال حرکت دارد، بهتر است هر دو مشکل بهصورت همزمان بررسی شوند.
چگونه یک تشک کمصداتر انتخاب کنیم؟
اگر قصد خرید تشک جدید دارید و صدای تشک برایتان مهم است، ساختار داخلی محصول را بررسی کنید.
هنگام خرید به این موارد توجه کنید:
- نوع سیستم فنری
- کیفیت فنرها
- وجود لایههای فومی
- ساختار کلی تشک
- کیفیت زیرسازی مورد نیاز
- شرایط گارانتی
- مشخصات فنی محصول
در تشکهای فنری، ساختار فنر منفصل میتواند گزینهای برای بررسی باشد؛ بهخصوص اگر علاوه بر کاهش صدا، کاهش انتقال حرکت نیز برایتان اهمیت داشته باشد.
برای مشاهده مدلهای مختلف میتوانید به دستهبندی تشکهای مک مت مراجعه کنید.
جمعبندی
اگر تشک شما صدا میدهد، قبل از هر اقدامی باید منبع صدا را پیدا کنید.
صدای جیرجیر ممکن است از:
- فنرهای داخل تشک
- کلاف تخت
- پیچ و مهره
- پایهها
- زیرسازی
- اصطکاک بین تشک و تخت
ایجاد شود.
اگر صدا با جدا کردن تشک از تخت همچنان وجود داشته باشد، احتمال اینکه خود تشک منبع صدا باشد بیشتر است.
اما اگر بدون تشک صدایی شنیده نشود، بهتر است فریم، پایهها و زیرسازی را بررسی کنید.
در بسیاری از موارد، مشکل صدای تخت با سفت کردن اتصالات، اصلاح پایهها و کاهش اصطکاک قابل برطرف کردن است.
اگر صدا از داخل تشک و سیستم فنری آن باشد و همزمان علائمی مانند فرورفتگی، کاهش حمایت یا فرسودگی نیز دیده شود، بررسی تعویض تشک منطقیتر خواهد بود.
در نهایت، هنگام خرید تشک جدید فقط به نرمی و قیمت توجه نکنید. نوع فنر، کیفیت مواد داخلی، ساختار تشک و سازگاری آن با زیرسازی نیز اهمیت دارند.
سوالات متداول
۱. چرا تشک جیرجیر میکند؟
جیرجیر ممکن است به دلیل فرسودگی فنرهای داخلی، اصطکاک قطعات، تماس تشک با تخت یا مشکل در زیرسازی ایجاد شود.
۲. آیا صدای تشک نشانه خرابی فنر است؟
نه لزوماً. ابتدا باید مشخص شود صدا از خود تشک است یا از فریم، پایه و زیرسازی تخت.
۳. چگونه بفهمیم صدای تشک از فنر است؟
تشک را از روی تخت جدا کنید و روی یک سطح ثابت آن را در نقاط مختلف تحت فشار قرار دهید. اگر صدا همچنان وجود داشت، احتمال داخلی بودن منبع صدا بیشتر است.
۴. آیا میتوان صدای فنر تشک را در خانه تعمیر کرد؟
اگر صدا از داخل سیستم فنری تشک باشد، تعمیر خانگی معمولاً توصیه نمیشود. بهتر است ابتدا گارانتی و خدمات پس از فروش بررسی شود.
۵. چگونه صدای جیرجیر تخت را قطع کنیم؟
ابتدا پیچها و اتصالات را سفت کنید، پایهها را بررسی کنید و نقاط تماس و اصطکاک بین قطعات را پیدا کنید.
۶. چرا تخت چوبی جیرجیر میکند؟
شل شدن اتصالات یا اصطکاک بین قطعات چوبی از دلایل رایج جیرجیر تختهای چوبی است.
۷. آیا تشک فنر منفصل کمتر صدا میدهد؟
ساختار فنر منفصل میتواند به کاهش انتقال حرکت و برخی صداهای ناشی از تماس مستقیم قطعات کمک کند، اما میزان صدای واقعی به طراحی و کیفیت ساخت محصول نیز بستگی دارد.
۸. آیا تشک فومی صدا میدهد؟
تشک کاملاً فومی فاقد فنر فلزی است و معمولاً صدای ناشی از فنر ندارد. اگر صدایی ایجاد شود، باید تخت و زیرسازی نیز بررسی شوند.
۹. آیا صدای تشک به معنی تمام شدن عمر آن است؟
نه همیشه. اما اگر صدا همراه با فرورفتگی، تغییر شکل، کاهش حمایت یا احساس خرابی داخلی باشد، بهتر است وضعیت تشک بررسی شود.
۱۰. آیا زیرسازی تخت میتواند باعث صدای تشک شود؟
بله. زیرسازی نامناسب، شل یا ناپایدار میتواند هنگام حرکت وزن باعث ایجاد صدا و حتی توزیع نامناسب فشار شود.
۱۱. آیا تشک قدیمی بیشتر صدا میدهد؟
احتمال آن وجود دارد، بهخصوص در تشکهای دارای سیستم فنری که با گذشت زمان دچار فرسودگی میشوند. با این حال، سن بهتنهایی علت قطعی صدا نیست.
۱۲. اگر تشک و تخت هر دو صدا بدهند چه کنیم؟
ابتدا تشک را جداگانه تست کنید تا منبع اصلی مشخص شود. سپس فریم، پایهها و زیرسازی را بررسی کنید. ممکن است بیش از یک منبع صدا وجود داشته باشد.
نکات کلیدی مقاله
- هر صدای تخت الزاماً از تشک نیست.
- ابتدا منبع صدا را مشخص کنید.
- فنرهای فرسوده میتوانند باعث صدای تشک شوند.
- شل شدن پیچ و مهره یکی از دلایل رایج جیرجیر تخت است.
- پایههای ناپایدار نیز میتوانند صدا ایجاد کنند.
- تماس تشک با کلاف ممکن است باعث اصطکاک و صدا شود.
- تشکهای کاملاً فومی فاقد صدای ناشی از فنر هستند.
- در صورت وجود صدا همراه با گودی و افت عملکرد، تشک باید جدیتر بررسی شود.
- برای تشکهای فنری، ساختار فنر منفصل میتواند از گزینههای قابل بررسی باشد.
- قبل از تعویض تشک، فریم و زیرسازی را نیز بررسی کنید.




